Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), dijital yayın platformlarında yer alan içeriklere yönelik denetimlerini sıkılaştırmaya devam ediyor. Bu kapsamda, HBO Max platformunda yayımlanan yerli yapım “Jasmine” dizisi hakkında başlatılan inceleme sonuçlandı ve kurul, dizinin platformdan kaldırılmasına karar verdi. Daha önce de benzer kararlarla gündeme gelen RTÜK’ün bu hamlesi, dijital yayıncılık ekosistemindeki denetim tartışmalarını yeniden alevlendirdi. RTÜK Jasmine dizisi kararının detayları ve gerekçeleri kamuoyu ile paylaşıldı.
RTÜK’ün İnceleme Süreci ve Kararın Gerekçeleri
RTÜK, “Jasmine” dizisi hakkında yaptığı açıklamada, yapımın “Türk toplumunun temelini oluşturan aile yapısını hedef aldığı, milli ve manevi değerlerle açıkça çeliştiği, kadını istismar eden ve genel ahlaka aykırı içerikler barındırdığı” yönündeki bulgulara ulaşıldığını belirtti. Kurulun bu kararı, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un ilgili maddelerine dayandırıldı. Özellikle yayın hizmetlerinin “genel ahlaka, kamu düzenine ve Türk aile yapısına aykırı olamayacağı” ilkesi vurgulandı. İnceleme sürecinde, dizinin belirli sahneleri ve genel anlatısının, belirtilen bu ilkelere aykırılık teşkil ettiği değerlendirildi. RTÜK Jasmine dizisi incelemesi, kurulun dijital platformlardaki hassasiyetini bir kez daha gözler önüne serdi.
Dizinin içeriğiyle ilgili eleştiriler, özellikle aile içi ilişkiler ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerine odaklanıyordu. Kurul, yapımın, geleneksel Türk aile yapısını zedeleyici unsurlar barındırdığı, kadın karakterlerin sunumuyla ilgili olarak da istismar edici bir dil kullandığı sonucuna vardı. Bu tür içeriklerin genç nesiller ve genel kamuoyu üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği endişesi, kararın alınmasında önemli bir etken olarak gösterildi. RTÜK yetkilileri, dijital platformların da ulusal yasalara ve toplumsal değerlere uygun içerikler sunma yükümlülüğünün bulunduğunu defalarca dile getirmişti. Bu son karar da, bu prensibin somut bir uygulaması olarak yorumlandı.
Dijital Platformlarda Artan Denetim ve Yansımaları
HBO Max gibi küresel çapta hizmet veren dijital platformların Türkiye’deki faaliyetleri, uzun süredir RTÜK’ün yakın takibinde. Kurul, 2019 yılında yürürlüğe giren yönetmeliklerle birlikte, internet üzerinden yapılan radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini de denetleme yetkisi kazanmıştı. Bu yetki kapsamında Netflix, Amazon Prime Video, Disney+ ve HBO Max gibi platformlar, Türkiye’de yayın lisansı almak ve RTÜK kurallarına uymak zorunda kalmıştı. “Jasmine” dizisinin kaldırılması kararı, bu denetim mekanizmasının ne denli etkili olduğunu gösteren yeni bir örnek. Daha önce de bazı yerli ve yabancı yapımlar hakkında benzer incelemeler başlatılmış, hatta bazılarına yayın durdurma veya katalogdan kaldırma cezaları uygulanmıştı. Bu durum, içerik üreticileri ve platformlar için Türkiye pazarında faaliyet gösterirken dikkat etmeleri gereken kırmızı çizgileri daha belirgin hale getiriyor. RTÜK Jasmine dizisi vakası, dijital platformların yerel mevzuatlara uyum sağlamasının önemini bir kez daha vurgulamaktadır.
Dijital platformlar, geleneksel televizyon yayıncılığının aksine, daha geniş bir içerik yelpazesi ve sansürsüzlük algısıyla öne çıkıyorlardı. Ancak RTÜK’ün devreye girmesiyle birlikte bu algı değişmeye başladı. Artık platformlar, Türkiye’de yayınladıkları içeriklerin toplumsal normlara ve yasalara uygunluğunu daha titizlikle değerlendirmek zorunda kalıyorlar. Bu durum, bir yandan yerel değerlerin korunması adına olumlu görülürken, diğer yandan ifade özgürlüğü ve sanatsal yaratım üzerindeki potansiyel kısıtlamalar açısından eleştirilere yol açıyor. Yapımcılar, senaristler ve yönetmenler, eserlerini oluştururken bu denetim mekanizmasını göz önünde bulundurmak durumunda kalıyorlar ki bu da yaratıcı süreçleri etkileyebilir.
Jasmine Dizisinin Akıbeti ve HBO Max İçin Gelecek Adımlar
“Jasmine” dizisinin HBO Max platformundan kaldırılması, yapımın geleceği hakkında belirsizlikler yaratıyor. Dizi ekibi ve yapımcılar için bu karar, önemli bir geri adım anlamına geliyor. Yapımın başka bir platformda ya da farklı bir formatta izleyiciyle buluşma ihtimali şimdilik net değil. Genellikle bu tür durumlarda, ya içerikte revizyonlara gidilerek tekrar yayınlanma yoluna gidilir ya da yapım tamamen rafa kaldırılır. HBO Max cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmemiş olsa da, platformun Türkiye’deki içerik stratejilerini bu kararlar doğrultusunda gözden geçirmesi bekleniyor. Küresel bir yayıncı olarak, yerel düzenlemelere uyum sağlamak, pazar payını korumak ve yasal sorunlardan kaçınmak adına kritik öneme sahip. RTÜK Jasmine dizisi kararı, HBO Max’in Türkiye’deki gelecekteki içerik alım ve üretim süreçlerini doğrudan etkileyebilir.
HBO Max gibi büyük platformlar, Türkiye gibi dinamik ve genç nüfuslu pazarlarda önemli bir büyüme potansiyeline sahip. Ancak bu potansiyeli değerlendirirken, yerel kültürel hassasiyetlere ve yasal düzenlemelere özen göstermek zorundalar. Aksi takdirde, hem prestij kaybı yaşayabilir hem de ciddi yasal yaptırımlarla karşı karşıya kalabilirler. Bu tür sansür kararları, platformların içerik çeşitliliğini ve özgünlüğünü sınırlayabileceği endişesini de beraberinde getiriyor. Türkiye’deki izleyici kitlesi, hem küresel hitleri hem de yerel yapımları görmek istese de, bu içeriklerin belirli sınırlar içinde kalması bekleniyor.
Türk İzleyicisi ve Sansür Algısı
RTÜK’ün “Jasmine” dizisine yönelik aldığı bu karar, Türk izleyicisi arasında farklı tepkilere yol açtı. Bir kesim, milli ve manevi değerlerin korunması adına bu tür denetimlerin gerekli olduğunu savunurken, diğer bir kesim ise bunun sanatsal özgürlüklere müdahale olduğunu ve sansür mekanizmasının genişlediğini ileri sürüyor. Özellikle dijital platformların sunduğu özgür ortamı tercih eden izleyiciler, bu tür kararların içerik tüketim alışkanlıklarını olumsuz etkileyeceğinden endişe ediyor. Türkiye’de ifade özgürlüğü ve yayıncılık etiği arasındaki denge, uzun yıllardır tartışılan bir konu olmuştur. Bu son olay, bu tartışmaları yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı. RTÜK Jasmine dizisi kararının uzun vadede izleyici tercihlerini ve dijital platformların Türkiye’deki operasyonlarını nasıl şekillendireceği merak konusu.
Sonuç olarak, RTÜK’ün “Jasmine” dizisini HBO Max’ten kaldırtma kararı, Türkiye’deki dijital yayıncılık ekosistemi için önemli bir emsal teşkil ediyor. Bu karar, hem içerik üreticileri hem de platformlar için yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Gelecekte, yerli ve yabancı yapımların Türkiye’de yayınlanmadan önce daha sıkı bir ön değerlendirme sürecinden geçmesi, hatta bazı içeriklerin ülkeye hiç getirilmemesi gibi senaryolar gündeme gelebilir. Bu durum, Türkiye’deki medya ve eğlence sektörünün dinamiklerini derinden etkileyecek gibi görünüyor. Özgür yaratıcılık ile toplumsal değerlerin korunması arasındaki denge arayışı, önümüzdeki dönemde de sıcak bir tartışma konusu olmaya devam edecek.
